Tafel Veiligheid

juli 08, 2021

Verslag van de bijeenkomst ‘Ondermijning in het Westelijke Havengebied’ gehouden op 30 juni 2021 in het Westcord Art Hotel.

De Tafel Veiligheid agendeerde het vraagstuk van criminele ondermijning, met deelname van de plaatsvervangend Hoofdofficier van Justitie van Amsterdam en het hoofd van het RIEC Amsterdam Amstelland. Zij waren het met de overige deelnemers eens dat de tijd begint te dringen om tot een werkelijk publiek-private aanpak van dit zeer zorgelijke vraagstuk te komen.

Toename

Voor deze Tafel was als gastspreker uitgenodigd dr. Yarin Eski, assistent professor aan de Vrije Universiteit. Dr. Eski is gepromoveerd op havenveiligheid en doet veel onderzoek naar ondermijnende (drugs)criminaliteit in havens en transportknooppunten. Bekende onderzoeken waar hij aan heeft bijgedragen zijn het rapport ‘Criminaliteit en Veiligheid in mainports’en de recent verschenen studie ‘Van Verhalen naar Verbalen’ over de aanpak van ondermijnende drugscriminaliteit in het Noordzeekanaalgebied en de haven van Amsterdam.

Vooral de toename van criminaliteit rond import van cocaïne via deze logistieke knooppunten baart grote zorg. Het jaar 2018 was zelfs een recordjaar met 19.000 kilo onderschepte cocaïne.

Kees Steenbrink, de plaatsvervangend hoofdofficier van justitie van Amsterdam, gaf in de bijeenkomst aan dat drugs inmiddels voor 90% de bron vormen van alle criminaliteit in onze regio. De vraag is hoe kwetsbaar het bedrijvenpark Westpoort als grootste aaneengesloten bedrijvengebied van Nederland is, met de directe nabijheid van de Amsterdamse Haven.

Transformatie

Ter inleiding gaf Tafelvoorzitter Michiel Geuzinge aan in welke context het veiligheidsvraagstuk van Westpoort bezien moet worden. Ons gebied kent natuurlijk de dagelijkse criminaliteitsproblemen, zoals die gelden voor alle soortgelijke plekken. Die worden op regelmatige basis besproken met de lokale autoriteiten en met de private beveiligingsorganisaties. Bij dreiging van ondermijning is de primaire opgave te voorkomen dat criminele geldstromen in de bovenwereld infiltreren.

Het is dus van belang te begrijpen welk complex proces van grootschalige transformatie ons gebied ondergaat. In sommige delen wordt woningbouw geïntroduceerd. In andere delen verandert het karakter van de economische activiteit de komende jaren ingrijpend. Dat gebeurt mede door de uitfasering van fossiele brandstoffen. Dat is met haar spin-off nu nog verreweg de belangrijkste economische activiteit van de Havenregio. Verhandeling van grond en vastgoed, wisseling van eigendom en tijdelijke leegstand horen onverbrekelijk bij dergelijke processen.

Samen met de kwetsbaarheden van transport en logistiek vormt dit een ideale voedingsbodem voor ondermijning. Tel daarbij op de opkomende krapte in mensen en middelen en het is duidelijk dat alle zeilen moeten worden bijgezet om de kwaliteit van Westpoort tijdig te waarborgen.

Boeven versus geld vangen

Yarin Eski concentreerde zijn onderzoek op het spanningsveld tussen economie en veiligheid. Westpoort, de haven en het Noordzeekanaalgebied vormen een hypercomplex knooppunt. Er zijn signalen dat het een uitwijkplek wordt voor de illegale activiteiten die in andere havens onder druk staan. Dus dient de veiligheid worden opgevoerd. Het streven naar een veilige, betrouwbare en integere mainport kan in de praktijk op gespannen voet staan met de door de internationale handel gewenste flexibiliteit en snelheid. Controle, toezicht en opsporing en een goede rechtshandhaving kunnen immers de handel belemmeren. Tegelijk is een veilige haven noodzakelijk voor de commercie. Diverse private en publieke actoren moeten op deze mainports, zowel individueel als in samenwerkingsverbanden, laveren tussen verschillende belangen en doelstellingen.

Volgens Eski is een veel geconstateerd probleem de vraag wie waarvoor verantwoordelijk is. Er zijn vele overheidsorganen met eigen bevoegdheden en eigen professionele culturen.

“De politie wil boeven vangen, de douane wil geld vangen”. Vaak is bij betrokken partijen niet helemaal duidelijk wie welke bevoegdheden heeft, waardoor niet alles uit een integrale aanpak wordt gehaald. Het delen van informatie gaat moeizaam.

Er is competentiestrijd tussen diensten, aldus Eski. En het bedrijfsleven is gebaat bij snelle afhandeling en hoge efficiëntie, die door een overdaad aan controle gehinderd zou kunnen worden.

Volgens Eski is ook een aloude ‘havenmentaliteit’ een factor. Het is een gesloten cultuur en men zou liever geen pottenkijkers hebben. Eski pleit daarom voor een Havenmarinier met doorzettingsmacht om de overheidspartijen effectief te laten samenwerken. En misschien wel zijn belangrijkste boodschap voor deze bijeenkomst: Stop met de term ondermijning! Benoem welke concrete zware criminaliteit je met betere samenwerking wil aanpakken.

Publiek private samenwerking

Job van Beekhoven, Hoofd van het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) Amsterdam Amstelland ondersteunt partners bij de aanpak van georganiseerde criminaliteit. Hij rekent tot de taken van zijn dienst: de economische machtsposities te doorbreken die zijn opgebouwd met behulp van op criminele wijze vergaard kapitaal en het tegengaan van de vermenging van onder- en bovenwereld. En ook dient te worden voorkomen dat de overheid (onbedoeld) criminelen faciliteert. De belangrijkste focus van het RIEG ligt op het verstoren van de drugseconomie. Van het allergrootste belang is voor Van Beekhoven dat er een uitstekende samenwerking is tussen de overheid, het bedrijfsleven en maatschappelijke partners.

Maatschappelijk drama

In de gemeenschap van Nieuw West is de druggerelateerde criminaliteit een punt van permanente zorg. Rahma el Mouden, bekend onderneemster uit Nieuw West met haar bedrijf MAS Dienstverleners BV, nam het gezelschap mee in de wijze waarop de verleiding van het grote drugsgeld tot schrijnende toestanden onder jongeren leidt. Het ontwricht hun persoonlijke leven en van hun families. Voor veel burgers – die het allemaal voor hun ogen zien gebeuren – stralen de overheden volgens haar te veel onmacht en gebrek aan daadkracht uit. Voor deze jongeren vormt El Mouden een vertrouwd aanspreekpunt. Met haar Dienstverleningsbedrijf MAS en haar Stichting Zone3 spant El Mouden zich in om (jong) volwassenen en herintreders in een kwetsbare positie de kans te geven om mee te doen en zich te ontwikkelen tot goede gekwalificeerde medewerkers op de arbeidsmarkt.

Wat voor gebied wil Westpoort zijn?

De oproep tot een publiek private samenwerking werd krachtig ondersteund door Jeroen Steenbrink, plaatsvervangend Hoofdofficier bij het Amsterdamse parket. Dat het gebied zo in verandering en beweging is ziet hij als een extra motivatie hiertoe. De vraag wat voor gebied Westpoort wil zijn, kan volgens Steenbrink katalysator zijn voor een intensieve samenwerking tussen partijen. En dat sluit nauw aan bij de inspanningen welke momenteel geleverd worden in het kader van het Masterplan Nieuw West, meent Steenbrink, met verwijzing naar de ervaringen welke Rahma el Mouden met de Tafel deelde. Met het Masterplan wordt alles in het werk gesteld om dit stadsdeel het komende decennium maatschappelijk en economisch te versterken en de gemeenschap weerbaarder te maken.

Verkennen van verdere samenwerking

De aanwezige ondernemers onderschreven het belang om Westpoort weerbaarder te maken tegen zware georganiseerde criminaliteit. Dat moet met voorlichting en bewustwording en met concrete zichtbare acties. Daarnaast is het van belang dat het georganiseerde bedrijfsleven, waaronder de OV Westpoort, actief partner wordt van de publiek-private samenwerking ter ondersteuning van een effectieve aanpak.