Organiseren tegen Ondermijning

november 07, 2020

De dreiging van georganiseerde criminaliteit in het bedrijvenpark Westpoort moet uiterst serieus genomen worden. Dat was de conclusie van de op 6 oktober door de OV Westpoort gehouden Veiligheidstafel. De verenigingsleden kwamen virtueel bijeen tijdens de Week van de Veiligheid voor een presentatie van Paul van der Weiden, adviseur Veilig Ondernemen bij het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV).

Michiel Geuzinge, bestuurslid van de OV Westpoort en voorzitter van de Veiligheidstafel gaf in zijn inleiding aan dat vanuit de leden signalen komen dat veiligheid steeds prominenter hun aandacht opeist. Geuzinge riep op tot grote waakzaamheid, wat door Paul van der Weiden in zijn inleiding alleen maar bevestigd kon worden.

Kwetsbare positie

Criminelen maken gebruik van diensten van de bovenwereld. Boven- en onderwereld raken zo met elkaar verweven. Met als gevolg ondermijning. Ondermijning is een ernstige vorm van criminaliteit die niet altijd direct zichtbaar is, maar (grote) financiële en economische schade kan aanrichten en veel gezichten heeft. Volgens Paul van der Weiden moet men in tijden van economische crisis bijzondere alert zijn op ondermijning. Veel ondernemers hebben dan een kwetsbare positie en kunnen onder invloed komen van de georganiseerde criminaliteit, die in Nederland een aantrekkelijk klimaat vindt met een relatief lage pakkans en lage straffen. En ons land beschikt nu eenmaal over uitstekende logistieke verbindingen en een voortreffelijke transport infrastructuur.

Als voorbeeld gaf Van der Weiden cijfers over de explosief gegroeide hennepteelt. Voor de teelt zijn onopvallende loodsen nodig, en die zijn in een zwakke economie ruim beschikbaar. Vaak is de vastgoedeigenaar zich niet bewust van de werkelijke aard van de activiteiten van de huurder. De productie en handel genereren enorme sommen van crimineel geld dat allemaal dient te worden witgewassen. Zorgelijk is de massale overgang van hennepteelt en XTC naar Cocaïne en Crystal Meth. Deze leveren aanzienlijk meer rendement op, en tegelijk raakt de Nederlandse criminaliteit steeds inniger verweven met de zwaarste vormen van internationale drugshandel.

Een veelheid van beroepen kan hierdoor gecompromitteerd raken. Van notarissen en makelaars tot elektriciens en transporteurs. Volgens Van der Weiden gebeurt het regelmatig dat materialen van bonafide merken worden verduisterd om als verpakkingsmateriaal te dienen voor malafide handelswaar. Ook treffen politie en justitie bij illegale hennepkwekerijen en drugslabs regelmatig grote hoeveelheden chemicaliën en ander gevaarlijk afval aan. Het afvoeren is een enorme kostenpost, die voor rekening komt van de ondernemer op wiens naam de locatie staat.

Kwetsbaarheid van de medewerkers is een ander punt van zorg. Voortdurend worden er pogingen ondernomen om medewerkers door afpersing of bedreiging medeplichtig te maken bij bedrijfsinfiltratie. In extreme gevallen kunnen bedrijven zelfs onder dwang helemaal worden overgenomen om als dekmantel te dienen voor criminaliteit. Langzaam maar zeker leidt dit tot een stille ontwrichting van de samenleving.

Criminele fingerprints

In een bedrijvenpark als Westpoort kunnen dergelijke processen leiden tot groot verlies van gebiedsreputatie. Voor individuele ondernemers geldt dat – nog afgezien van het geweldsrisico in de directe omgeving – illegale activiteiten bij de buren brandgevaarlijk kunnen zijn, en de overwaarde van het eigen pand fors kunnen bedreigen.

Wat kan er tegen georganiseerde criminaliteit en ondermijning gedaan worden? Wat ondernemers over het algemeen zien is dat er geen bedrijfsnaam meer op de gevel van een nabijgelegen pand staat, terwijl er toch bewegingen en activiteiten worden waargenomen.

De eerste stap is volgens Van der Weiden daarom altijd het opmerken van afwijkende gedragspatronen. Er bestaat goede technologie voor detectie van afwijkend gedrag, de criminele fingerprints. Maar ook dat zal vaak in gang gezet worden door oplettende waarnemers.

Ten tweede, zegt Van de Weiden, check sociale media van de medewerkers. Van de bekende incidenten is 25% te herleiden naar chantage van medewerkers, die daardoor in een erg lastige en zelfs gevaarlijke positie kunnen komen. De privacyregels verbieden dit niet. Wat in het publieke domein beschikbaar is, mag door de werkgever worden gebruikt, aldus Van de Weiden.

Naar aanleiding van de presentatie ontstond een levendige discussie, waar leden eigen ervaringen deelden en gemeenten en partners aangaven wat zij doen in de aanpak van ondermijning.

Volgens Vincent Alberts van de Politie komen vrij weinig meldingen binnen van ondernemers. Over het algemeen lijken zij hierin terughoudend. De melder wil in het politiedossier niet uitgebreid vermeld staan met zijn identiteit. Maar er bestaan voldoende mogelijkheden om anonieme meldingen te doen zoals bij het niet aan de Politie gelieerde Meld Misdaad Anoniem.

Voor afpersing en bedreiging zijn vertrouwenslijnen beschikbaar welke met discretie zijn omgeven.

Het Platform Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland, waar gemeenten, politie, justitie en georganiseerd bedrijfsleven in samenwerken, geeft nu en in 2021 prioriteit aan de aanpak van ondermijning. Er komt een grote campagne aan om de bewustwording en kennis van ondernemers te vergroten en er zijn meerdere hulpmiddelen en vormen van ondersteuning beschikbaar. Het CCV zelf geeft deskundig advies.

In zijn slotwoord benadrukte Michiel Geuzinge nogmaals de stelregel: Wees kritisch en alert.

Stel vragen. En schroom niet om afwijkend gedrag te melden. Desgewenst kan ook de Ondernemersvereniging Westpoort als eerste aanspreekpunt benaderd worden. Het bestuur van OV Westpoort zal de mogelijkheid van een risicoanalyse voor het Westpoort bedrijvenpark onderzoeken.

Nuttige links

Horizontale fraude

https://pvoaa.nl/tips/wat-kunt-u-doen-als-u-met-horizontale-fraude-te-maken-krijgt/

Stop criminele weldoeners in de Horeca

https://hetccv.nl/fileadmin/Bestanden/Onderwerpen/Georganiseerde_criminaliteit/Stop_criminele_weldoeners_in_de_horeca_-_voor_gemeenten.pdf

Pas op voor criminele investeerders in de Horeca

https://www.riec.nl/corona/documenten/publicaties/2020/05/07/infographic-horeca-ondernemer

https://gemeente-amstelveen.foleon.com/ondernemersmagazine/ondermijning/welkom/